Wiatrówka na CO2 – kapsuła 12 g, temperatura, ile strzałów i bezpieczeństwo
Ta sama Beretta na CO2 strzela inaczej w lipcowe południe, a inaczej w listopadzie. To nie usterka, tylko fizyka. Kapsuła 12 g ma w środku dwutlenek węgla (CO2) pod tak dużym ciśnieniem, że większość z niego jest cieczą, a to ciśnienie zależy od temperatury. Według NIST, amerykańskiego instytutu norm, w 0 °C to około 35 barów, w 20 °C już około 57. Bar to jednostka ciśnienia: powietrze wokół nas ma mniej więcej 1 bar. Poniżej, co z tego wynika dla strzelania, wymiany kapsuły i bezpieczeństwa według instrukcji Umarex.
Jak działa kapsuła CO2
Wiatrówka na CO2 nie ma sprężyny ani tłoka. Energię daje gaz z kapsuły, najczęściej 12-gramowej. Po włożeniu do rękojeści albo pod okładkę kapsuła zostaje przebita, a przy każdym strzale zawór wypuszcza porcję gazu za śrutem. Nie trzeba niczego napinać przed strzałem. Czym CO2 różni się od sprężyny, sprężyny gazowej i PCP, opisałem w poradniku wiatrówka dla początkujących, więc tu skupiam się tylko na kapsule.
W kapsule dwutlenek węgla jest w większości cieczą. Nad nią zbiera się gaz. Jego ciśnienie fizycy nazywają ciśnieniem pary nasyconej i dopóki w kapsule zostaje choć trochę cieczy, zależy ono przede wszystkim od temperatury, a nie od tego, ile CO2 już zużyłeś. Gdy ciecz się skończy, ciśnienie zaczyna szybko spadać. Stąd ostatnie, wyraźnie słabsze strzały z kapsuły.
Temperatura i ciśnienie
NIST, amerykański instytut norm i technologii, publikuje tabele ciśnienia CO2, z których wynika, że w 0 °C w kapsule panuje około 34,9 bara, w 20 °C około 57,3, a w 30 °C już 72,1 bara. Prawie dwa razy więcej niż przy zerze. Powyżej około 31 °C, czyli temperatury krytycznej, ciecz i gaz przestają się w kapsule różnić.
Instrukcja Walthera PPQ przyjmuje jako normalne temperatury 16–27 °C, a instrukcja CP88 – 15–21 °C, i obie ostrzegają, że poza tym zakresem broń zachowuje się inaczej. Liczby, o ile spada prędkość na mrozie, Umarex nie podaje. Pisze tylko, że na prędkość wpływa między innymi ilość CO2 w kapsule, smarowanie, stan lufy i temperatura.
Ile strzałów z kapsuły
Umarex podaje na kartach produktów „pojemność strzałów” przy zasilaniu jedną kapsułą 12 g. Instrukcje obsługi tej liczby nie zawierają.
Na ten wynik wpływa tempo. Instrukcja PPQ ostrzega, że szybkie strzały jeden po drugim wychładzają broń i kapsułę. Prędkość śrutu spada, a w skrajnym przypadku ciśnienie robi się tak niskie, że pistolet nie wystrzeli. Na mrozie widać to najbardziej. Producent radzi odczekać między strzałami, aż gaz się ogrzeje.
Jak poznać, że kapsuła się kończy? Instrukcja CP88 wymienia trzy objawy. Strzał jest cichszy niż przy pełnej kapsule, śrut trafia niżej, a przy bardzo niskim ciśnieniu może utknąć w lufie.
Wkładanie, wyjmowanie, konserwacja
Przed włożeniem kapsuły Umarex w instrukcji CP88 radzi kroplę oleju na jej czubek. Zastrzega przy tym, że olej ani rozpuszczalnik nie może być na bazie destylatów ropy naftowej. I żeby nie przesadzić z ilością.
Przy wyjmowaniu trzeba najpierw wypuścić resztę gazu. Kapsuła bywa wtedy zimna, a uchodzący gaz może odmrozić skórę. Polska instrukcja Umarex pisze to samo: przy wyjmowaniu dochodzi do małego wycieku dwutlenku węgla, więc chroń ręce.
Przechowywanie. Jeśli nie będziesz strzelać przez 24 godziny, instrukcja CP88 każe wyjąć kapsułę, bo to przedłuża życie uszczelek. Polska instrukcja ujmuje to krócej. Broń przechowuj bez naboju CO2.
Konserwacja zależy od modelu. W CP88 producent zaleca 2–3 krople oleju na ruchome części po mniej więcej 250 strzałach. Do części modeli Walther na kulki BB Umarex przewiduje kapsułę konserwującą: według producenta oprócz CO2 ma 0,5 g oleju, który czyści i smaruje zawór. Instrukcja każe jej użyć co 250 strzałów. Wyjmujesz amunicję, odwracasz broń spustem do góry i wystrzeliwujesz kapsułę w bezpiecznym kierunku, aż się opróżni.
Bezpieczeństwo kapsuł
Ciśnienie rośnie z temperaturą, więc ciepło jest dla kapsuły najgroźniejsze. Instrukcje Umarex i Crosman mówią to wprost: kapsuły CO2 mogą wybuchnąć powyżej 48,9 °C, nie wolno ich przebijać, palić ani przechowywać w wyższej temperaturze. Instrukcja z polskim tekstem podaje 54 °C. Bezpieczniej trzymać się niższej liczby.
Instrukcja CP88 dodaje, że 50 °C broń może osiągnąć, jeśli zostawisz ją w słońcu w pogodny dzień. Nie zostawiaj więc pistoletu z kapsułą na desce rozdzielczej ani na nasłonecznionym stole. Broń przechowuj osobno od śrutu i kapsuł, poza zasięgiem dzieci. Zasady strzelania, w tym celowanie wyłącznie w bezpiecznym kierunku, są w poradniku wiatrówka dla początkujących.
Śrut czy kulki BB
To zależy od modelu. Mieszać nie wolno. Beretta 92 FS i Walther CP88 strzelają według Umarexu tylko śrutem diabolo 4,5 mm, a Legends P08 ma gładką lufę i strzela stalowymi kulkami BB tego samego kalibru. Są też modele, które przyjmują oba rodzaje amunicji. Rozstrzyga zawsze instrukcja. Jak dobrać śrut, opisałem w tekście o śrucie do wiatrówki.
Prędkość wylotową Beretty 92 FS Umarex podaje różnie: w instrukcji 120 m/s, na stronie produktu 130 m/s. CP88 ma według instrukcji do 120 m/s. Pistolet Beretta M92 FS na śrut jest w ofercie Ostry-Sklep: wiatrówka Beretta M92 FS, nikiel, 4,5 mm, CO2.
Najczęstsze pytania
Jakie kapsuły kupić?
Takie, jakie podaje instrukcja twojego pistoletu – zwykle 12 g. Umarex w instrukcji CP88 poleca własne kapsuły i ostrzega, że inne marki mogą nie pasować, a kapsuły nie wolno wciskać na siłę.
Jak włożyć kapsułę CO2?
Na przykładzie Walthera CP88: zabezpiecz broń, zdejmij okładkę rękojeści, odchyl dźwignię dociskającą kapsułę i poluzuj śrubę. Włóż kapsułę szyjką w stronę elementu przebijającego, dokręć śrubę lekko, bez siły, i zamknij dźwignię – dopiero wtedy kapsuła zostaje przebita. W innym modelu kolejność może być inna, więc trzymaj się jego instrukcji.
Ile strzałów daje kapsuła CO2 12 g?
Umarex podaje dla pistoletów Beretta 92 FS i Walther CP88 60 strzałów, a dla Legends P08 na kulki BB 40. Przy szybkich seriach i na zimnie strzałów jest mniej, bo kapsuła się wychładza.
Dlaczego wiatrówka na CO2 słabnie na mrozie?
Bo ciśnienie CO2 zależy od temperatury. Według NIST w 0 °C wynosi około 35 barów, a w 20 °C około 57. Niższe ciśnienie oznacza słabszy strzał, a za normalne temperatury Umarex uznaje 16–27 °C. W upale jest odwrotnie: instrukcja PPQ ostrzega, że wysoka temperatura podnosi ciśnienie ponad normę, co może uszkodzić broń.
Czy można zostawić kapsułę w pistolecie?
Na czas strzelania tak. Instrukcja Walthera CP88 każe jednak wyjąć kapsułę, jeśli nie będziesz strzelać przez 24 godziny, bo to oszczędza uszczelki, a polska instrukcja Umarex każe przechowywać broń bez kapsuły.
Jak bezpiecznie wyjąć kapsułę CO2?
Instrukcja Walthera CP88 opisuje to tak: zabezpiecz broń, rozładuj ją, skieruj lufę w bezpieczną stronę i powoli odchyl dźwignię dociskającą kapsułę, żeby uszła reszta gazu. Dłonie i twarz trzymaj z dala, bo gaz może odmrozić skórę. Dopiero potem odkręć śrubę i wyjmij kapsułę, która może być bardzo zimna. W innych modelach kroki mogą wyglądać inaczej – sprawdź instrukcję swojego pistoletu.
Dlaczego ostatnie strzały z kapsuły są słabsze?
Gdy skończy się ciekły CO2, ciśnienie w kapsule zaczyna szybko spadać. Instrukcja CP88 wymienia objawy: strzał jest cichszy, śrut trafia niżej, a przy bardzo niskim ciśnieniu może utknąć w lufie. Wtedy pora na nową kapsułę.
Po co kropla oleju na kapsułę?
Umarex pisze, że wiatrówka działa wtedy najlepiej, i każe robić to przed włożeniem każdej kapsuły. Kroplę daje się na czubek kapsuły, czyli wąską szyjkę, którą przebija pistolet. Olej ma być przeznaczony do wiatrówek, nie na bazie destylatów ropy naftowej, i nie należy go dawać za dużo.
Co to jest kapsuła konserwująca?
Osobny produkt Umarex: kapsuła, która oprócz CO2 ma 0,5 g oleju czyszczącego i smarującego zawór, czyli element wypuszczający porcję gazu przy strzale. Instrukcja Walthera przewiduje ją dla modeli na kulki BB (stalowe kulki 4,5 mm), co 250 strzałów. Czy pasuje do twojego pistoletu, sprawdź w jego instrukcji.
W jakiej temperaturze przechowywać kapsuły CO2?
Poniżej ok. 49 °C (dokładnie 48,9 °C). To najostrzejsza wartość z instrukcji Umarex i Crosman – polskojęzyczna wersja instrukcji Umarex podaje 54 °C, ale bezpieczniej trzymać się niższej. Nie zostawiaj kapsuł ani broni na słońcu i w nagrzanym samochodzie, trzymaj je poza zasięgiem dzieci.